Sertaç Sedat KÖKSAL
Sertaç Sedat KÖKSAL
İşçiyi sigortalasak ta mı çalıştırsak, sigortalamasak ta mı çalıştırsak?
25 Kasım 2014 Salı / namehaber@hotmail.com - Tüm Yazılar

İşverenler yeni işe alacakları personelin sigortası ile ilgili maalesef yeterli bilgiye sahip değiller. Yetersiz ya da yanlış bilgiler ile yönlendirilen işverenler çoğu zaman SGK denetimlerinde oldukça yüklü idari para cezalarına muhattap oluyor; bununla da kalmayıp bir yıl süreyle SGK’nın sağladığı teşviklerden faydalanamıyor.

SOSYAL GÜVENLİK HUKUKUDA DENEME SÜRESİ YOK

İşverenlerin yanlıgıya düştükleri konuların başında deneme süresi geliyor. İş hukuku alanında düzenlenen ve ülkemizdeki yasal düzenlemelere göre çalışma ilişkisinin başladığı ilk iki aydan dört aya kadar geçerli olan bu kavram sosyal güvenlik hukuku alanında geçerli değil. Daha açık bir ifadeye deneme süresi içerisinde de işçinin sigortalı olması gerekiyor. Sosyal güvenlik mevzuatımıza göre çalıştırılmaya başlanacak işçinin işe başlamadan en geç bir gün önce SGK’ya bildirilmesi ve sigortasının başlatılması gerekiyor.

SGK KİMLERİ SİGORTALI OLARAK DEĞERLENDİRİYOR ?

İşçi ve işveren arasındaki ilişki sözlü veya yazılı bir hizmet akdine tabi olarak çalışmayı kapsamaktadır. Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar da 5510 sayılı Kanun’a göre 4/1-a sigortalısı eski adıyla SSK’lı olmak zorundadır. Daha detaylı açıklamak gerekirse,

-İşçi sendikaları ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlıklarına ve yönetim kurullarına seçilenler,

-Bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılan ve Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından belirlenen film, tiyatro, sahne, gösteri, ses ve saz sanatçıları ile müzik, resim, heykel, dekoratif ve benzeri diğer uğraşları içine alan bütün güzel sanat kollarında çalışanlar ile düşünürler ve yazarlar,

-Mütekabiliyet esasına dayalı olarak sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülkelerin uyruğunda olanlar hariç, yabancı uyruklu, uyruksuz, göçmenler ve sığınmacı kişiler ile uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış ülke sigortalılarından, sözleşmede belirlenen istisna hâlleri dışında çalışmalarını hizmet akdine tabi sürdürenler,

-Büyükelçilik, konsolosluk mensuplarının özel hizmetlerinde çalıştırılanlardan gönderen devlette veya üçüncü bir devlette sigortalılıklarını belgeleyemeyenler ile Türkiye’de ikamet etmekte iken buralarda çalıştırılan Türk vatandaşları,

-2/7/1941 tarihli ve 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanuna göre, çiftçi malları koruma başkanlıkları veya meclisleri tarafından çalıştırılan koruma bekçileri,

-24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununda belirtilen umumi kadınlar,

- Millî Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenen kurslarda usta öğretici olarak çalıştırılanlar, kamu idarelerinde ders ücreti karşılığı görev verilenler ile 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (C) bendi kapsamında çalıştırılanlar,

-Kanunun 4 üncü maddesi ile isteğe bağlı sigortalılık hükümleri ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamında sigortalı olmayan, kendi sigortalılıklarından dolayı bu kanunlara göre gelir veya aylık almayan ve 18 yaşını doldurmuş olanlardan; tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanlar,

-Ticari taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi toplu taşıma aracı işyerlerinde kısmi süreli iş sözleşmesiyle bir veya birden fazla kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içerisinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 günden az olacak şekilde çalışanlar,

- 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen ve Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenecek alanlarda kısmi süreli iş sözleşmesiyle bir veya birden fazla kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içerisinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 günden az olacak şekilde çalışanlar,

-Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen Toplum Yararına Çalışma Programlarından yararlananlar,

4/1-a kapsamında sigortalıdır. İşverenler bu kapsamda çalıştıracakları içileri çalışturmaya başlamadan en geç bir gün önce SGK’ya işe giriş bildirgesi düzenlemek suretiyle bildirmek zorundadır.

ÇALIŞTIĞI HALDE KİMLER SİGORTALI SAYILMAZ?

Sosyal güvenilk mevzuatında çalışma ilişkisine göre tek tek kimlerin sigortalı olmasını açıkladığı gibi kimlerin sigortalı olamayacağını da açık bir dille ifade edilmiştir. Buna göre,

-İşverenin işyerinde ücretsiz çalışan eşi,

-Aynı konutta birlikte yaşayan ve üçüncü derece dâhil bu dereceye kadar hısımlar arasında ve aralarına dışardan başka kimse katılmaksızın, yaşadıkları konut içinde yapılan işlerde çalışanlar,

-Ücretle ve sürekli olarak çalışanlar hariç ev hizmetlerinde çalışanlar,

- 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılıkları devam edenler hariç olmak üzere, muvazzaf askerlik hizmetlerini er ve erbaş olarak yapmakta olanlar ile yedek subay okulu öğrencileri,

-Sosyal güvenlik sözleşme hükümleri saklı kalmak kaydıyla yabancı bir ülkede kurulu herhangi bir kuruluş tarafından ve o kuruluş adına ve hesabına Türkiye’ye bir iş için gönderilen ve yabancı ülkede sosyal sigortaya tabi olduğunu belgeleyen kişiler ile Türkiye’de kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, yurt dışında ikamet eden ve o ülke sosyal güvenlik mevzuatına tabi olanlar,

- Resmî meslek ve sanat okulları ile yetkili resmî makamların izniyle kurulan meslek veya sanat okullarında ve yüksek okullarda fiilen normal eğitim süreleri içinde yapılan, tatbikî mahiyetteki yapım ve üretim işlerinde çalışan öğrenciler,

-Sağlık hizmet sunucuları tarafından işe alıştırılmakta olan veya rehabilite edilen, hasta veya malûller,

- 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri gereği sigortalı sayılması gerekenlerden 18 yaşını doldurmamış olanlar,

-Kamu idarelerinde ve 5510 sayılı Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında sayılanlar hariç olmak üzere, tarım işlerinde veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz işlerde çalışanlar,

-5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi olanların ziraat odalarından, bunların bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe müdürlüklerinden alacakları Ek-2 ve Ek-2/A’da ki muafiyet belgesi ile belgeleyenler ile 65 yaşını dolduranlardan talepte bulunanlar,

- 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendine tabi olanların Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği’nden, bunların bulunmadığı yerlerde meslek odalarından alacakları Ek-2 ve Ek-2/A’da ki muafiyet belgesi ile belgeleyenler,

- Kamu idarelerinin dış temsilciliklerinde istihdam edilen ve temsilciliğin bulunduğu ülkede sürekli ikamet izni veya bu devletin vatandaşlığını da haiz bulunan Türk uyruklu sözleşmeli personelden, bulunduğu ülkenin sosyal güvenlik kurumunda sigortalı olduğunu belgeleyenler ile kamu idarelerinin dış temsilciliklerinde istihdam edilen sözleşmeli personelin uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri çerçevesinde ve temsilciliğin bulunduğu ülkenin ilgili mevzuatının zorunlu kıldığı hâllerde, işverenleri tarafından bulunulan ülkede sosyal sigorta kapsamında sigortalı yapılanlar,

- Gençlik ve Spor Bakanlığı, Spor Genel Müdürlüğü, Türkiye Futbol Federasyonu, bağımsız spor federasyonları tarafından yapılan her türlü gençlik ve spor faaliyetleri ile bu faaliyetlerle ilgili kamp, eğitim ve hazırlık çalışmalarında süreklilik arz etmeyecek şekilde görevlendirilenler,

sosyal güvenlik mevzuatına göre sigortalı sayılmazlar. Bu kişileri çalıştıran işverenlerin SGK’ya işe giriş bildirgesi düzenleyip vermeleri gerekmemektedir. Bu bilgiler ışığında işverenlerin sigortalı olması gerektiği halde sigortalı bildirimlerini SGK’ya yapmadığı her bir sigortalının kayıtdışı istihdam edildiği kabul edilecektir.

 

Sertaç Sedat KÖKSAL

Soru Görüş ve Önerileriniz İçin,

E-posta: sertack@hotmail.com

Twitter: @sertackoksal

YORUM YAZ
Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
       
Recep Hilmi TUFAN 28 Kasım 2014
"bununla da kalmayıp bir yıl süreyle SGK’nın sağladığı teşviklerden faydalanamıyor." demişsiniz. Ben yeni bir şahıs şirketi kurdum. Sigortalı çalışan alacağım. SGK'nın bana bir teşviği var mıdır, varsa nedir?