Sertaç Sedat KÖKSAL
Sertaç Sedat KÖKSAL
Türk sağlık sisteminde özel oda sorunu
1 Eylül 2014 Pazartesi / namehaber@hotmail.com - Tüm Yazılar

Son yılarda ülkemiz sağlık sisteminde yapılan reformlar sonucu tüm hastanelerin kapısı vatandaşlarımıza açıldı. Özellikle sosyal güvenlik reformu sonrasında sosyal sigorta hastaneleri ve devlet hastaneleri gibi farklar ortadan kaldırılarak sosyal güvencesi olan vatandaşların kamu hastanelerinden ücretsiz sağlık hizmeti alınmasının önü açıldı. Bunun yanı sıra acil vaka olarak özel hastane veya kamu hastanesi ayrımı yapılmaksızın SGK ile anlaşması olsun olmasın tüm sağlık kuruluşlarına başvuran kişilerden ücret alınmayacağına dair düzenlemeler yapılarak vatandaşların ücretsiz sağlık hizmeti alması sağlandı. Maalesef yapılan bütün olumlu düzenlemelerin pratik yaşama yansımaları her zaman çok pozitif olmadı. Özellikle vatandaşın gözünde kamu hastanesi olarak bilinen üniversite hastaneleri ve Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu’na (TKHK)bağlı devlet hastaneleri arasında muayeneden yataklı tedavi hizmetlerine kadar birçok farklı uygulama ile karşılaşan vatandaşlar çözüm için SGK’nın kapısını çaldı.

DEVLET HASTANELERİ VE ÜNİVERSİTE HASTANELERİ ARASINDAKİ FARK

Devlet hastaneleri olarak bilinen ve TKHK’na bağlı olan sağlık hizmet sunucuları kişilere sağlık hizmeti vermek üzere kurulmuş genel bütçeden ödenek alan ve kendi döner sermayeleri ile hizmet giderlerini karşılayan kamu kurumlarıdır. Bunun yanı sıra kamu sağlık kurumu olarak bilinen üniversite hastaneleri bünyelerinde tıp fakültesi bulunan üniversitelerde tıp alanında uygulama ve araştırma yapmak üzere kurulan; bunun yanı sıra tıp fakültelerinden birinci basamak sağlık kurumlarında hizmet vermek üzere mezun edilecek olan hekim adayları ile ikinci ve üçüncü basamak sağlık kurumlarında hizmet vermek üzere yetiştirilen tıp fakültesi mezunu tıpta uzmanlık sınavını kazanıp dal hekimliği öğrencilerinin uygulamalı eğitim alabilecekleri; üniversitenin bütçesini ve kendi döner sermeyesini kullanan kamu kurumlarıdır.

Yapılan iki tanımlamaya da baktığımızda üniversite hastaneleri de kamu hastaneleri de kamusal sağlık hizmetini bireylere sunmak üzere kurulmuş olan kurumlardır. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun ödeme tanımlarında ise vakıf üniversiteleri hariç olmak üzere devlet üniversitelerinin hastaneleri ile kamu hastaneleri aynı ödeme esaslarına tabi tutulmaktadır. Üniversite hastanelerinde öğretim görevlilerine muayene olmak isteyen kişiler için ise aynı fiyat tarifesi uygulanmaktadır. Bir diğer farklılık ise yataklı tedavi hizmetlerinde özel oda tahsis ve fiyatlandırma esaslarına ilişkindir.

MEVZUATIMIZDA ÖZEL ODA TANIMLARI

Hastanelerde özel oda olarak sayılacak otelcilik hizmetlerinin tanımı en net biçimleriyle Sağlık Bakanlığı’nın Yataklı Tedavi İşletmeliği Yönetmeliği’nde ve SGK’nın Sağlık Uygulama Tebliği’nde yer almaktadır. Yönetmelik yataklı tedavi kurumlarında hasta odalarının bir veya iki kişilik olacağını düzenlemiş ancak; fiziki şartların dikkate alınarak daha fazla hasta kalabilen odaların da düzenlenebilmesine olanak tanımıştır. Buradan hareketle üç sınıf oda tanımı yapılmıştır;

Özel oda: Tek yataklı, buzdolabı, televizyon, telefon ve refakatçinin dinlenmesi için gerekli bölümü ve donanımı bulunan, banyolu, lavabolu, tuvaletli odalardır.

Birinci sınıf oda: Tek yataklı, tuvaletli, banyolu, lavabolu ve hasta refakatçisinin dinlenmesine yönelik donanımı bulunan odalardır.

İkinci sınıf oda: İki ya da üç yataklı, yatakların arası uygun biçimde ayrılabilen, tuvaletli, banyolu ve

lavabolu odalardır.

Sosyal Güvenlik Kurumu’nun Sağlık Uygulama Tebliği’nde ise hasta odalarına ilişkin iki sınıf oda tanımı yapılmıştır. Bu tanımlara göre Sözleşmeli/protokollü sağlık kurumları, asgari banyo, TV ve telefon bulunan; 2 yataklı odalarda sundukları otelcilik hizmetleri için SUT eki EK-2/B Listesinde 510.010 kod ile yer alan “Standart yatak tarifesi”  işlem bedelinin 1,5 katını, tek yataklı odalarda ise 3 katını geçmemek üzere kişilerden ilave ücret alabileceği belirtilmiştir.

Yukarıda yapılan tanımlara baktığımızda özel, kamu ve üniversite hastaneleri farkı gözetmeksizin hastaların yataklı tedavi hizmeti alacağı odalarda standart olarak tuvalet, banyo ve lavabonun bulunacağı belirtilmiştir. Ancak yapısal sorunlar nedeniyle uzun süredir kullanılan birçok kamu hastanesinde SGK’nın ve Sağlık Bakanlığı’nın belirttiği bu asgari şartlar sağlanamamaktadır. Bunların yanı sıra hastaların özel odalarda tedavi edilmesi hususunda da kamu hastaneleri ile üniversite hastaneleri arasında uygulama farklılıkları bulunmaktadır.

KAMU HASTANESİNDE ÜCRETSİZ OLAN ÖZEL ODA ÜNİVERSİTE HASTANESİNDE ÜCRETLİ

Özel odalara ilişkin olarak SGK’nın SUT tanımına göre özel odalar için otelcilik hizmetleri fiyat listesi (Ek-12/A)” de yer alan ücretlerin 3 (üç) katını geçmemek üzere kişilerden ilave ücret alınabileceğibelirtilmiş ancak bu hizmetler için ilave ücret alınması zorunlu tutulmamıştır.Mevzuatta 2010 yılına kadar kamu hastanelerinde özel oda uygulamasına yönelik ayrıca bir düzenleme bulunmaması nedeniyle de hastane yönetimlerince özel oda olarak ayrılan hasta odaları çoğunlukla yönetmelikte tanımlanan fiziki ve donanım şartlarını taşımamakta, bu odalara hasta yatırma iş ve işlemlerinde herhangi bir tıbbi ve sosyal kriter belirlenmemekte, yatışların tamamen hasta veya yakınlarının talebi üzerine veya hastane yönetiminin tercihleri doğrultusunda yürütülmekte  ve bu odalardan faydalandırılan hastaların kendisinden önemli tutarlarda ilave gündelik yatak ücretleri alınmaktaydı.

 Sağlık Bakanı Recep Akdağ döneminde yapılan çalışmalar neticesinde tespit edilen eksikliklerin ve aksaklıkların giderilmesi için yayımlanan genelge ile özel oda olarak ayrılan hasta odalarının yönetmelikte öngörülen nitelikleri taşıması sağlanmış;  bu niteliklere haiz olmayanlar özel oda uygulamasından çıkarılmıştır. Özel odalara hasta yatırma iş ve işlemleri de belirli kriterlere bağlanarak, tıbbi gerekçesi müdavi tabip tarafından düzenlenecek bir raporla önerilen ve baştabiplikçe de uygun görülen hastalara öncelik verilmiş; bunun dışında kalan durumlar için ise başvuru sırasına göre yatış işlemlerinin hakkaniyet ve eşitlik ilkesine uygun olarak gerçekleştirilmesitalimatlandırılmıştır.

2010 yılından yayımlanan genelge ile yapılan en önemli düzenleme ise özel odalara bu şekilde yatışı sağlanan hastalardan ilave yatak ücreti talep edilmemesi olmuştur. Yani gerekli şartları taşıması ve usullere uyulması koşuluyla TKHK’na bağlı kamu hastanelerinde yataklı tedavi hizmeti kapsamında özel oda da kalan hastalardan hiçbir şekilde ilave ücret talep edilmemektedir. Buna karşılık üniversite hastaneleri halen özel oda hizmetinden ilave ücret talep etmektedir.

ÜNİVERSİTE HASTANELERİÖZEL ODALAR İÇİN NASIL İLAVE ÜCRET TALEP ETMEKTEDİR ?

Sağlık Uygulama Tebliği’nde belirtilen ilave ücretlere ilişkin düzenlemelere karşın Sağlık Bakanı Recep Akdağ döneminde yayımlanan genelge ile kamu hastanelerinde sosyal güvencesi olan kişilerden özel odalar için ilave ücret alınmaması talimatlandırılmıştı. Ancak üniversite hastanelerinin özerk yapısı nedeniyle Sağlık Bakanlığı’na bağlı olmamaları yayımlanan bu genelgenin üniversiteleri bağlamamasına neden olmaktadır. Üniversite hastaneleri kendi karar organlarının alacakları karar doğrultusunda hastanelerinde bulunan özel odalarda yatan hastalardan ne kadar ilave ücret alınacağını belirlemektedir. Bu durum vatandaşların gözünde kamusal anlamda bir farkı olmayan devlet hastaneleri ve üniversite hastanelerinde iki ayrı uygulama olarak sağlık sistemimizde yer almaktadır.

ÖZEL ODALAR ÖZEL HASTANELERDE DE PROBLEM

Özel hastanelerde SGK ile anlaşması olsun olmasın özel oda ücretleri ruhsat aşamasında Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenmektedir. Hastanenin taşıdığı şartlara göre Bakanlığın belirlediği muayene ve oda ücretleri hastanenin SGK anlaşması yoksa hastalara fatura edilmekte, SGK anlaşması olan özel sağlık hizmet sunucularında SGK’nın belirlediği tarife üzerinden hem SGK’dan hem de %200’e kadar hastalardan talep edilmektedir. Buraya kadar açık bir biçimde ilerleyen sistem özel hastanelere kamu hastanelerinden sevk edilen hastalar için oldukça karmaşık bir hal almaktadır. Genellikle yoğun bakımlarında yer olmayan kamu hastaneleri yoğun bakım hastalarını özel hastanelere sevk etmektedir.

 Bilindiği üzere SGK anlaşmalı özel hastanelerde yoğun bakım hizmeti için ilave ücret alınamamaktadır. Bunların yanı sıra acil haller nedeniyle sunulan sağlık hizmetlerinden, yanık tedavisi hizmetlerinden, kanser tedavisinden (radyoterapi, kemoterapi, radyo izotop tedavileri),yeni doğana verilen sağlık hizmetlerinden, organ doku ve kök hücre nakillerinden, doğumsal anomaliler için yapılan cerrahi işlemlere yönelik sağlık hizmetlerinden, diyaliz tedavilerinden, kardiyovasküler cerrahi işlemlerinden ilave ücret talep edilememektedir. 

Saydığım bu sağlık hizmetlerini gerektirecek tanılar ile kamu hastanelerinin yoğun bakımlarına sevk edilen hastaların yoğum bakımı gerektirmeyecek bir hale kavuşması ve odaya çıkarılması durumlarında ilave ücret alınıp alınamayacağı konusu tartışma yaratmaktadır. Zira hasta yoğun bakım hizmeti için kamu hastanesinden sevk edilmiştir ancak; özel sağlık sunucusundan yataklı tedavi hizmeti almaya başlamıştır.

Tanıya bağlı tedavilerden ilave ücret alınamayacak durumlarda dahi özel odada kalınması nedeniyle çoğu kez kişiler yüklü hastane faturalarıyla karşılaşmaktadır. Bunun sebebi mevzuatta tedavi anlamında ilave ücret alınamayacak hallerin sayılmasına rağmen bu tedavileri yataklı tedavi olarak alan hastalara verilecek otelcilik hizmetlerine yönelik bir düzenlemenin bulunmamasıdır. Özel sağlık hizmet sunucuları ilave ücret alamayacakları bir tanı ile tedavi edilen hastalara SGK’nın limitleri dâhilinde otelcilik hizmeti fatura edebilmektedir.

ÇÖZÜM YASAL DÜZENLEME

Kamu hastaneleri ile üniversiteler arasında kişilerin mağduriyetine neden olan uygulamaların son bulması için üniversite hastanelerinin sağlık uygulamalarına ilişkin iyileştirmeler yapılması gerekmektedir. Üniversitelerin bütçesel sıkıntıları SGK’ya faturalandırma yapma noktasındaki know-how eksikliği ve döner sermayelerin yetersizliği nedeniyle yaşadıkları finansal sorunların çözülmesi gerekmektir.  Özel sağlık hizmet sunucularında yaşanan uygulamalara yönelik ise mevzuatta yer alan boşlukların doldurulmasıyla yoğun bakım tedavisi sonrası verilen otelcilik hizmetinin faturalandırılmasına ilişkin hükümler getirilmelidir. Aksi durumda şuanda da bazı özel sağlık hizmet sunucularında tıbbi hizmetlerin otelcilik hizmeti adı altında kişilere faturalandırılması yoluyla yapılan suiistimallerin önüne geçilmesi oldukça zordur.

Sertaç Sedat KÖKSAL

Soru Görüş ve Önerileriniz İçin,

E-posta: sertack@hotmail.com

Twitter: @sertackoksal

YORUM YAZ
Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.