Sertaç Sedat KÖKSAL
Sertaç Sedat KÖKSAL
Kayıtdışı istihdamla topyekün mücadele devri başladı
6 Ağustos 2014 Çarşamba / namehaber@hotmail.com - Tüm Yazılar

Ülkemizin en önemli ekonomik problemlerinin başında kayıt dışı istihdam ve bunun ekonomimizde yarattığı negatif etki gelmektedir. Kayıt dışı istihdamın çalışma yaşamında karşılaşılan en yaygın şekillerinden biri de sigortalı primlerinin eksik gösterilmesi yoluyla oluşturulan kayıt dışı ücret sistemidir. İşverenler ve işçilerin oluşturduğu bu sistem yoluyla Sosyal Güvenlik Kurumu’nun en önemli gelir kalemi olan sigortalı primlerine esas kazancın eksik bildirilmesi Kurumun aktüeryal dengesini bozarak; uzun vadede bireylerin elde edecekleri emeklilik maaşlarında büyük hak kayıplarına neden olmaktadır.“Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele Stratejisi Yeni Eylem Planı” kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından; sosyal güvenlik açığına neden olan kayıt dışı istihdamla etkin bir şekilde mücadele etmek, sosyal güvenlik ve sağlık primlerinin eksiksiz olarak toplanmasını sağlamak amacıyla; 6 Aralık 2013 tarih ve 28843 sayılı resmi gazetede yayınlanan Bankalar ve Kamu İdareleri Tarafından Yapılacak Olan Sigortalılık Kontrolü İle Kurum ve Kuruluşlardan Bilgi ve Belgelerin Alınmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ile kayıt dışı mücadelede paydaş çevresi genişletilmişti. Geçtiğimiz aylarda ise yönetmelik ile ilgili tebliğ resmi gazetede yayınlanarak 01.08.2014 tarihinde yürürlüğe girdi.

İSTENEN BİLGİLER SIRRIN İFŞASI VE VERGİ MAHREMİYETİ KAPSAMINA SOKULAMAYACAK

Kayıt dışı istihdam ile mücadele de bugüne kadar neredeyse tek başına mücadele eden SGK 10.06.2014 tarihinde resmi gazetede yayınlanan “Bankalar ve Kamu İdareleri Tarafından Yapılacak Olan Sigortalılık Kontrolü İle Kurum ve Kuruluşlardan Alınacak Bilgi ve Belgelere Dair Tebliğ” ile  kamu kurum ve kuruluşları ile bankalara işlemleri ile ilgili bilgi verme yükümlülüğü getirerek kayıt dışı istihdam ile topyekûn mücadele devrini başlattı. 01.08.2014 tarihinden itibaren başta bankalar olmak üzere birçok kamu kurum ve kuruluşu yaptığı iş ve işlemler ile ilgili SGK’ya ilgili belgeleri göndermekle yükümlü kılındı. Yeni uygulamada bankaların ve kamu kurumlarının özel kanunlarda yasaklayıcı ve sınırlayıcı hüküm olsa dahi SGK’ya bilgi ve belge verilmesinden hiçbir şekilde kaçınmak mümkün olmayacak. Bankalar tarafından verilecek bilgiler 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’na göre “sırrın ifşası” olarak; Maliye Bakanlığı tarafından verilecek bilgiler de “vergi mahremiyeti” olarak değerlendirilemeyecek.

HANGİ KURUM VE KURULUŞLAR SGK’YA BİLGİ VE BELGE GÖNDERECEK?

Aşağıda sıralanan kamu kurum ve kuruluşları ile tüm bankalar yapacakları işlemler ile ilgili SGK’nın isteyeceği bilgi ve belgeleri Kuruma vermekle yükümlü olacak.

·         Bankalar

·         Adalet Bakanlığı

·         Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı

·         Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

·         Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

·         Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

·         Ekonomi Bakanlığı

·         Gençlik ve Spor Bakanlığı

·         Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı

·         Gümrük ve Ticaret Bakanlığı

·         İçişleri Bakanlığı

§  Valilikler

§  Belediyeler ve il özel idareleri

§  Emniyet Genel Müdürlüğü ve/veya Jandarma Genel Komutanlığı

§  Kültür ve Turizm Bakanlığı

§  Maliye Bakanlığı

§  Milli Eğitim Bakanlığı

§  Milli Savunma Bakanlığı

·         Sağlık Bakanlığı

·         Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı

·         Bağımsız spor federasyonları

·         Banka sandıkları

·         Basın İlan Kurumu

·         Borsa İstanbul

·         Kamu İhale Kurumu

·         Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu

·         Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği

·         Türk Patent Enstitüsü

·         Yükseköğretim Kurulu

BİLGİLER NE KADAR SÜRE İÇERİSİNDE SGK’YA GÖNDERİLECEK?

01.08.2014 tarihinden itibaren bilgi ve belgeler, bankalar ve kamu idareleri ile diğer kurum ve kuruluşlardan takvim ayı içerisinde alınan bilgiler, verilerin kendilerine intikal ettiği tarihi takip eden ayın sonuna kadar SGK’ya gönderilecek. Bilgi ve belgelerin SGK’ya gönderilmesi gereken sürenin son gününün resmi tatile rastlaması halinde ise son günü izleyen ilk iş günü sonuna kadar SGK’ya gönderilecek. İlk gönderim ise 30 Eylül 2014 tarihine kadar yapılacak.

Ayrıca genel bilgi gönderim süreleri dışında;

·         Çiftçi kayıt sistemi ile ilgili bilgiler her takvim yılını takip eden yılın ilk ayının sonuna kadar,

·         Okullarda öğrenci taşıma işini alan servis sahipleri ile bu servis araçlarında çalışanlara ait bilgiler, sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden ayın sonuna kadar,

·         Okullarda kantin işletenlere ve yanlarında çalıştırdıkları kişilere ait bilgiler, sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden ayın sonuna kadar,

·         Kamu kurum ve kuruluşlarınca personel servis hizmeti için yapılan sözleşmeye ilişkin bilgiler, sözleşme tarihini takip eden ayın sonuna kadar,

·         Kamu kurumları denetim elemanları ile kolluk, kontrol ve yoklama memurları tarafından tutulan tutanak ve tespitlerden sigortasız çalıştığı anlaşılanları tespitleri ile birlikte en geç bir ay içinde,

·         5510 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin altıncı fıkrası kapsamında SGK’ya bildirilmesi gereken bilgi ve belgeler en geç bir ay içinde,

·         Bankalarca Kurumca sağlanacak elektronik alt yapı üzerinden gerçekleştirilecek sigortalılık sorgulama işlemleri neticesinde istenen bilgi listeleri, işlemlerin gerçekleştirildiği ayı takip eden ikinci ayın sonuna kadar SGK’ya gönderilecek.

 

1 AĞUSTOS 2014 KAYITDIŞI İSTİHDAM İLE MÜCADELEDE MİLAT

Tebliğe göre kredi kullanmak isteyen veya kredi kartı başvurusu yapan kişilerin bankaya verdikleri ücret bordrolarının bir örneği deSGK’ya gönderilecek. SGK gönderilen ücret bordroları,  işverenler tarafından kendisine bildirilen prime esas ücret ile bankaya bildirilen ücret arasında karşılaştırma yaparak eksik bildirimleri tespit edecek. Ayrıca bankalar SGK’nın talep ettiği bilgilerin yanında bazı işlemlerde doğrudan kişinin sigortalı olup olmadığını da kontrol edecek. Bankalar SGK’dan gelir ve aylık alanların hesaplarını 6 aylık süreçlerle kontrol edecek ve hareket görmeyen hesapları SGK’ya bildirecek. Diğer yandan ticari krediler dışındaki kredi taleplerinde kişi eğer çalıştığını beyan ediyorsa, sigortalılığı ve ücret bilgisi SGK’daki bilgilerle karşılaştırılmak üzere SGK’ya gönderilecek. Sigortalılık kontrolü gerektiren işlemlerde kontrolü yapmayan bankalar ve kamu kurum ve kuruluşlarına ise idari para cezası uygulanacak.

KAYITDIŞI İSTİHDAMLA MÜCADELEDE BAŞ AKTÖR HALEN SGK DENETMENLERİ

Bilindiği üzere kayıt dışı istihdam ile mücadele ülkemizde SGK’nın bir görevi olarak algılanmakta. SGK içerisinde de kayıt dışı istihdam ile mücadelede en aktif çalışanlar SGK denetmenleri. 1 Ağustos 2014 tarihinden sonra artık SGK denetmenleri kayıt dışı istihdamla mücadelede çok geniş paydaş çevresine kavuşmuş olacak. Denetmenlerce yapılan kayıt dışılık denetimlerinde Kuruma intikal eden bilgi ve belgelerden de yararlanılacak.

KAYIT DIŞI İSTİHDAM İLE MÜCADELEDE YENİ AKTÖRLER KAMU KURUM VE KURULUŞLARI VE BANKALAR

 Yapılan düzenlemeyle kayıt dışı istihdamla mücadele sadece SGK’nın görevi olmaktan çıkarılıp, başta kamu kurumları ve bankalar olmak üzere ekonomik ve toplumsal alandaki tüm aktörlere roller verilmiştir. Artık hiçbir kurum ve kuruluş “ben sadece kendi görev alınıma giren işlemleri yaparım, işlem yaptığım kişinin sosyal güvenliğinin olup olmadığı beni ilgilendirmez” şeklinde bir yaklaşım içerisine girme hakkını kendisinde bulamayacaktır. Böyle bir anlayışı benimseyenler ise idari para cezası ile karşılaşacaktır.

Sertaç Sedat KÖKSAL

Soru Görüş ve Önerileriniz İçin,

E-posta: sertack@hotmail.com

Twitter: @sertackoksal

YORUM YAZ
Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.