Sertaç Sedat KÖKSAL
Sertaç Sedat KÖKSAL
Dünya hesabı için ahiret hesabını şaşırma, sigortasız çalıştırma
22 Temmuz 2014 Salı / namehaber@hotmail.com - Tüm Yazılar

Çalışma hayatının en önemli problemlerinin başında kayıt dışı istihdam ve bunun ekonomimizde yarattığı negatif etki gelmektedir. Çoğu işçinin bugünkü gelir kaygısıyla gelecekteki gelirlerinden ve sosyal haklarından vazgeçmesinin tezahürü olan sigortasız çalışma olgusu Sayın Başbakanımızın ve 12ci Cumhurbaşkanı adayı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2023 vizyonunda mücadele edilmesi gereken konular arasında sıraladığı hususlardan birisidir. Çoğu işveren sigortasız çalıştırdığı işçinin sigortalı çalışması durumunda işletmeye yükleyeceği maliyeti kar saymaktadır. Kayıtdışı istihdam yoluyla işveren bu dünyadaki hesabı tutturmaya çalışılırken, ahiret hesabını şaşırmaktadır.

Sigortasız çalıştırılan her işçinin ve ailesinin geleceğinden ve sosyal haklarından çalınan hususlar islami bir bakış açısı ile yorumlandığında kul hakkı kapsamında değerlendirilmelidir. Uygulamada sıklıkla karşılaşılan durumlardan birisi de işçinin sigortalı çalıştırılması durumunda ücretinden yapılacak kesintinin kendisine nakdi olarak ödenmesi halinde kayıt dışı çalışmaya rıza göstermesi halidir. Çoğunlukla iş ilişkisinin bitmesini müteakiben işçilerin şikayet ve davaları ile sonuçlanan bu süreçte işverenlerin haksız olduğu unutulmamalıdır. Her ne sebeple olursa olsun basiretli bir iş adamının kayıtdışı işçi istihdamı yolunu seçmemesi gerekmektedir.

SİGORTASIZ ÇALIŞAN HAKKINI NEREDE ARAMALIDIR?

Kayıtdışı istihdam edilen işçilerin haklarını arayacağı iki yol vardır. Bunlardan ilki idari başvuru yolu ikincisi ise adli başvuru yoludur. Kayıt dışı istihdama yönelik idari başvuru mercii Sosyal Güvenlik Kurumu’dur. İşçiler SGK’ya başvurularını iki yolla iletebilmektedir. Bunlardan ilki Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde kurulan Alo 170 Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezine sözlü olarak yapılacak şikayettir. Bu kanalın dışında Alo 150 Başbakanlık İletişim Merkezine telefon ile aramak suretiyle sözlü olarak veya www.bimer.gov.tr adresindeki formu doldurmak suretiyle yazılı olarak şikâyette bulunmak mümkündür. Fiziki ortamda başvuru yapmak isteyen işçilerin kayıt dışı çalıştırıldıkları işyerinin bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik Merkezine şahsen giderek şikayet dilekçesi doldurmaları gerekmektedir.

İDARİ BAŞVURULARI SOSYAL GÜVENLİK DENETMENLERİ İNCELER

SGK’ya yapılan kayıt dışılığa ilişkin başvurular inceleme ve soruşturma yapılabilmesi için SGK denetmenlerine denetim gerekçesi olarak sunulur. Denetim elemanları tarafından dosya içeriğine göre yerel denetim ve/veya kayıt incelemesi yoluyla kayıt dışı çalıştırılmak suretiyle şikayetçiye ait hizmetlerinSGK’ya bildirilmediği ya da eksik bildirildiği iddiaları araştırılır. Kayıt incelemesinde başvuru sahibinin iddiasına yönelik incelemeler gerçekleştirilerek bilgi ve belgeler toplanır. Gerek görülmesi halinde başvuru sahibinin çalıştığıişyerinde yerel denetim yapılabilmektedir. Bu denetimde işyerinde çalışanların ifadeleri alınabilir, çevresel soruşturma yapılarak kayıtdışı çalıştırıldığı iddia olunan kişilerin geçmişe yönelik veya cari aya ilişkin sigortalılık tescili sağlanmaya çalışılır. SGK denetim elemanları yapacakları soruşturma ve incelemelerde iddiaları yemin hariç her türlü delil ile ispat edebilirler.

ADLİ BAŞVURU YOLU: HİZMET TESPİT DAVASI

Kayıt dışı çalıştırılan işçilerin işten ayrıldıktan sonra 5 yıl içinde hizmet tespit davası açılması gerekmektedir. Kişiler kayıt dışı çalıştığı dönemlere ilişkin işyerinin bulunduğu bölgede yetkili iş mahkemesine yapacakları başvuru ile hizmet tespit davası açabilmektedir. Bu davalarda idari incelemelerden farklı olarak kişiler hizmetlerini sadece şahitler veya bordro tanıkları ile de ispat edebilme hakkına sahiptir. Mahkemede duruşma anında hâkim huzurunda beyanları yemin ile sabit olan şahitlerin ifadeleri ile kişiler hizmet kazanabilmektedir.

HİZMET TESPİT DAVALARI SGK’YA İHBAR EDİLECEK

Torba yasada kabul edilen iki önemli maddeden ilki SGK’yı ilgilendiren hizmet tespit davalarına yöneliktir. Düzenlemeye göre, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talebi ile işçiler tarafından işveren aleyhine açılan davalarda, davaSGK’yare'sen ihbar edilecek, ihbar üzerine davaya davalı yanında fer'i müdahil olarak katılan SGK, yanında katıldığı taraf başvurmasa dahi kanun yoluna başvurabilecek, Kurum, yargılama sonucu verilecek kararı kesinleştikten sonra uygulamakla yükümlü olacak. Yapılan bu değişiklik sonrası hizmet tespit davalarında SGK'nın taraf olmadığı gerekçesi ile uygulanmayan davaların ortadan kaldırılması planlanmaktadır.

İkinci önemli düzenleme ile hizmet tespit davaları hariç  5510 sayılı Kanun ve diğer sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklarda adli dava açılmadan önce kişi ve kurumların SGK’ya başvuruda bulunması zorunluluğu getirilmektedir. Başvurular 60 gün içinde SGK tarafından cevaplandırılmalıdır. 60 gün içinde cevap verilmeyen başvurulara ilişkin talepler ise reddedilmiş sayılacaktır. Kuruma karşı dava açılabilmesi için, taleplerin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması koşulu aranmaktadır.

Sertaç Sedat KÖKSAL

Soru Görüş ve Önerileriniz İçin,

E-posta: sertack@hotmail.com

Twitter: @sertackoksal

YORUM YAZ
Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.