Sertaç Sedat KÖKSAL
Sertaç Sedat KÖKSAL
Torba yasa çalışan kadınlara neler getiriyor?
28 Nisan 2014 Pazartesi / namehaber@hotmail.com - Tüm Yazılar

Çalışma hayatı ve aile arasındaki ilişkinin zaman içerisinde yaşadığı dönüşüm ile birlikte, özellikle şehir ve metropol yaşamı içerisinde ailenin tüm bireyleri çalışma hayatına katılmaktadır. Kültürlerarası etkileşimin oldukça yüksek olduğu bu çağda her ne kadar doğu toplumunun toplumsalcı/aileci yapısı, batı toplumunun bireyci yapısından etkilenip bir dönüşüm içine girmiş olsa da halen yerel kültürümüzün bakiyesi ile ailenin ön planda olduğu bir yaşam topraklarımızda hüküm sürmekte. Aile içinde eşlerin çalışma hayatına katılma noktasında kadınların çalışma hayatına katılımıhalen istenilen düzeyde değil. Geleneksel aile yapımızda ekonomik faaliyette bulunmak erkeğe yüklenmiş bir vazifedir. Bu yapıyı yumuşatmak adına da kadınları çalışma hayatına çekecek düzenlemeler yapılmaktadır. Şuan gündemde olan torba yasa ile kadınlara pozitif ayrımcılık yapacak sosyal güvenlikten, iş yaşamına kadar birçok alanda haklar verilmesi planlanıyor.

EVDE BAKIM ÜCRETİ ALANLARA EMEKLİLİK YOLU AÇILIYOR

Esas olarak refah düzeyinin aile merkezli olduğu bir toplum olmamız nedeni ile kişiler yaşlılıklarında bakımlarını aile içi bireylerden beklemektedir. Kimi zaman eş, kimi zaman kardeş, kimi zaman da evlat olarak ailesinde bakıma muhtaç birey bulunanların bakım hizmetleri ailenin kadın bireyleri tarafından üstlenilmektedir. Bu durumda da kadınlar eğitim düzeyi ne olursa olsun ev dışı istihdamdan uzak kalmaktadır. Bu durumda hem ekonomik bağlamda hem de sosyal güvenlik bağlamında kadınların bir mağduriyeti söz konusudur. Bu mağduriyeti giderme noktasında devlet ailesinde bakıma muhtaç kimsesi bulunan ve bunun bakımını üstlenen kişilere maddi destek sağlayarak ekonomik mağduriyeti azaltmaya çalışmaktadır. Ancak bu sistemde kişilerin maddi hak kayıpları azaltılmaya çalışılmasına rağmen kişiler sosyal güvenlik sisteminin dışında kalmaktadır.  Hazırlanan torba yasada yer alan maddelere göre genellikle kadına yüklenen evde bakım hizmeti faaliyetinde bulunan kişilere her ay asgari ücret üzerinden prim ödemek suretiyle emekli olabilme hakkı getirilmektedir.

İŞVEREN KADINA DA DOĞUM BORÇLANMASI GELİYOR

Araştırmalar ülkemizde kadın istihdamı ve doğurganlık arasındaki ilişkinin ters orantılı olduğunu göstermekte. Genç nüfus ihtiyacı her geçen gün artan; bunun yanında çalışma hayatına kadın istihdamının etkisine de bir o kadar ihtiyacı olan ülkemizde kadınların anne olarak iş yaşamına katılmaları büyük önem arz ediyor. Çalışan kadınların hem yaradılıştan bahşedilmiş olan annelik rolü hem de mesleki kazanımlarından kaynaklanan profesyonel mesleki rolü bir arada düşünüldüğünde ortaya çıkan yıpratıcı etki kadınların sosyal güvenliğine dair ciddi düzenlemeler yapılmasını gerekli kılıyor. Bu amaçla hâlihazırda işçi olarak çalışan kadınlara ilk işe giriş tarihlerinden sonra yaptıkları en fazla 2 doğumu borçlanma hakkı sigorta primleri hususunda doğumun yaratığı etkiyi ortadan kaldırmayı amaçlıyor. Bu durum kadına her bir doğum için 720 gün sigorta günü kazanma hakkı veriyor. Ancak kadının doğumları iş yaşamından önce yapmış olduğu durumda ve kadının işveren olarak 4/b’li (Bağ-Kur) olduğu durumda geçerli olmuyor. Ortaya çıkan hakkaniyetle bağdaşmayan bu sistem torba yasa düzeltilmeye çalışılıyor. Yasa tasarısında yer alan maddelere göre işveren olarak Bağ-Kur’lu çalışan kadınlara da doğum borçlanması hakkı getiriliyor.

BORÇLANILABİLECEK DOĞUM SAYISI 3’E ÇIKIYOR

Genç nüfus ihtiyacımız ile paralel olarak tavsiye edilen en az 3 çocuk sahibi olma hedefi, torba yasa ile teşvik ediliyor. Mevcut sistemde en fazla 2 çocuğa kadar olan doğum borçlanması hakkı tasarının yasalaşması halinde kadınlara 3 çocuğa kadar borçlanma hakkı veriyor. Ayrıca ilk işe giriş tarihinin tespitinde tüm sigorta kolları bakımından dikkate alınan süreler yerine staj ve mesleki eğitim gibi durumlarda SGK’ya ödenen kısa vadeli sigorta priminin dikkate alınması torba yasada yer alıyor.

HER BİR ÇOCUK ERKEN EMEKLİ EDECEK

Bunun yansıra doğurgan kadınları istihdama katılmaya teşvik etmek için her bir doğumun emeklilik yaşını öne çekmesi planlanıyor. Tasarıya göre kadının doğurduğu ilk çocuk için 6 ay, ikinci çocuk için 1 yıl, üçüncü ve sonraki çocukların her biri için 2 yıl emeklilik yaşından düşürülebilecek.  Ancak bu uygulama sadece 2014 yılından sonraki doğumlar için geçerlilik kazanacak ve kadının çalışma hayatında sigortalı olarak yer alması şartı aranacak.Ayrıca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Faruk Çelik’in açıklamalarına göre emeklilik için gerekli prim gün sayısının, çocuk sayısına bağlı olarak düşürülmesi de planlanıyor. Planlanan tasarıya göre ilk doğum için 300 gün, ikinci doğum için 320 gün, sonraki doğumların her biri için 350 gün, kişinin emekliliği için ihtiyacı olan prim ödeme gün sayısından indirilecek; doğurmak hem yaş hem de prim açısından kadınlara avantaj sağlayacak.

EĞİTİMLİ KADINI İSTİHDAMDA TUTMAK İÇİN KREŞ YARDIMI

Torba yasa tasarısında kadınları ilgilendiren bir diğer düzenleme de kreş yardımı. İstihdamda yer alan kadınlardan eğitim seviyesi lise ve üstü olan kesim çocuk sahibi olduğunda çocuk bakımını kendisinin üstlenmesi yerine kreşe desteği almayı tercih etmekte. Bu durumda çalışan annelere Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nca fonlanacak 300 TL kreş yardımı da torba yasada yer almakta.

KREŞE GÖRE ESNEK ÇALIŞMA MODELİ

Tasarıda yer alan bir başka maddeye göre kadın çalışan bakacağı veya kreşe vereceği çocuğunun bakım saatlerine göre iş saatlerini planlayabilecek. Yani, kadın çalışan çalışma saatleri bebeğinin veya çocuğunun kreşe veriliş ve alınış saatlerine göre ayarlayabilecek.

Örneğin, kadın normalde sabah 8.30’da işe başlayıp ve akşam 18.30’da işten çıkabileceği  bir işyerinde çalışıyorsa, ancakçocuğunu  sabah 9.00da kreşe bırakmak akşam 16.00’da kreşten almak zorunda ise, işe çocuğunu kreşe bıraktıktan sonra sabah 10.00’da başlayabilecek ve akşam da çocuğunu almak içinsaat 15.00’de işten çıkabilecek şekilde esnek çalışacak, kadının esnek yani eksik çalıştığı saatlerinin ücretini  ise Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı işverene verecek.

ESNEK ÇALIŞMA MODELİ KADINLARA YARI ZAMANLI ÇALIŞMA HAKKI DA VERİYOR

Torba yasada yer alan esnek çalışma modeli, kadınlara yarı zamanlı çalışma hakkını da içeriyor. Tasarıya göre kadınlar, doğum izni sonrasında kendi isteklerine göre "sabahtan öğlene kadar" ya da "öğleden akşama kadar" çalışama hakkına sahip olacaklar. Bu hakkın geçerlilik süreleri ise ilk çocuğunu doğuran anne için 6 ayla sınırlı, ikinci ve üçüncü çocuğunu yapan anneler için ise çok daha uzun olması planlanmakta. Bu hakkınkullanımında ilk iki ay kadının, maaşını eksiksiz olarak alması tasarlanan düzenlemeler arasında yer almakta.

Sertaç Sedat KÖKSAL

Soru Görüş ve Önerileriniz İçin,

E-posta: sertack@hotmail.com

Twitter: @sertackoksal

YORUM YAZ
Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
       
zihni uysal 24 Ekim 2016
görünen o dur ki yapılan kanunlar yeni doğum yapan annelere.çocuğu okula giden anneler için hiçbir kanun veya yasa yok.o anne ne yapmalı işini mi bıraksın
nehir pala 11 Eylül 2014
ben yıllardır calışıyorum ama çalıştığım yerler sigortamı yapmadı buna bir çözem getirilsin çoğu insan sigortasız ve fazla çalıştırılıyor özellikle fabrikalarda