hilmisol
hilmisag
hilmiust
Sertaç Sedat KÖKSAL
Sertaç Sedat KÖKSAL
İşçisini korumak isteyene can simidi: Kısa çalışma ödeneği
8 Nisan 2020 Çarşamba / namehaber@hotmail.com - Tüm Yazılar
Çin’in Wuhan kendinde ortaya çıkıp; dünyaya yayılan Dünya Sağlık Örgütü tarafından 11 Mart 2020'de pandemi ilan edilen covid-19 salgını şüphesiz insan sağlığını etkilediği kadar ekonomiyi de neredeyse işleyemez hale getirdi. Evde kal çağrılarına uyan vatandaşlar evlerinden çıkmadığı gibi, çağrılara uyan işletmeler de faaliyetlerine ara verdi. Eğitim öğretim kurumları, kafe ve restoranlar ile Türk Hava Yolları dışındaki havayolları da işletmelerine kilit vurdu. Bu işletmelerden bazıları işçilerini işten çıkartmak zorunda kaldığı gibi bazıları da işçilerini yıllık izine; yıllık izni olmayanları ise ücretsiz izine çıkararak bu süreci yönetmeye çalıştı. 
 
Yaslarımız ise yakın tarihte eşine az rastlanan bu salgını “zorlayıcı neden” olarak değerlendirdi. Kimi işletmeler zorlayıcı nedenli gerekçe göstererek uzaktan çalışma modelini uygulamaya geçirdi. İş Hukukumuz zorlayıcı nedeni tanımlarken işyerinde öngörülemeyen, kaçınılması mümkün bulunmayan, işverenin kusurunun bulunmadığı, dıştan gelen bir nedenle işin görülmesinin olanaksız hale gelmesini zorunlu kılmakta. Aslında tam da covid-19 pandemisi mevzuatın tanımladığı zorlayıcı neden kavramının doğal hayatta vücut buluş hali.
 
Peki zorlayıcı neden covid-19 salgını nedeniyle işyerinde kısa çalışma yapma kararı alan bir işletmede çalışanlar bu dönemi nasıl geçirecekler. Hakları neler? Kısa çalışma kapsamına girmeleri için koşullar ne?
Sizlerden gelen soruları derleyerek tek tek cevaplayalım.
 
KISA ÇALIŞMA NEDİR?
 
İşyerindeki çalışma sürelerinin geçici olarak azaltılması veya durdurulması hallerinde, üç ayı aşmamak üzere sigortalılara çalışamadıkları dönem için gelir desteği sağlayan bir uygulamadır.
 
1.KISA ÇALIŞMANIN AMACI NEDİR?
 
Kısa çalışma uygulamasının temel amacı istihdamın korunmasıdır. Kısa çalışma ile çalışılmayan sürelerde işçilere gelir desteği sağlanmaktadır. Aynı zamanda istihdam korunarak, deneyimli personellerin işten çıkarılmasının önüne geçilmektedir.
 
2.KISA ÇALIŞMADAN NE KADAR SÜREYLE YARARLANILABİLİR?
 
Kısa çalışmanın azami uygulanma süresi üç aydır. Bu süreyi artırmaya Cumhurbaşkanlığı yetkilidir. 
 
3.BİR İŞLETMEDE İŞÇİ OLARAK ÇALIŞAN BİR KİŞİ DOĞRUDAN KISA ÇALIŞMA İÇİN BAŞVURUDA BULUNABİLİR Mİ?
 
Hayır, kısa çalışma başvuruları işverenler tarafından yapılmalıdır.
 
4.HER İŞÇİ KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ ALACAK MI?
 
İşçilerin ödenekten yararlanabilmesi için;
• İşverenin kısa çalışma talebinin uygun bulunması,
• İşçinin kısa çalışmaya tabi tutulması ve
• Kısa çalışmanın başladığı tarih itibarıyla son 60 gün hizmet akdine tabi olması ve son 3 yılda en az 450 gün süreyle prim ödeme şartlarını taşıması gerekmektedir.
 
5.SON 60 GÜN KOŞULUNUN DEĞERLENDİRİLMESİNDE, EKSİK PRİM GÜN BİLDİRİMLERİ KESİNTİYE SEBEP OLMAKTA MIDIR? 
 
Hizmet akdinin feshinden önceki son 60 günde hizmet akdinin devam etmiş olması yeterlidir. Eksik gün bildirilmiş olsa bile hizmet akdi bulunması halinde kısa çalışmadan faydalanılabilir.
 
KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİNDEN MUAF OLMAM MÜMKÜN MÜ?
Şahsi olarak kısa çalışma uygulaması ve ödeneğinden muaf olmak mümkün değildir. 
 
6.KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİNDEN FAYDALANMANIN ŞARTLARI NELERDİR?
 
Kısa çalışmanın başladığı tarih itibarıyla son 60 gün hizmet akdine tabi olunması ve son 3 yılda en az 450 gün süreyle prim ödeme şartlarının taşınması gerekmektedir. 450 günün tek bir işyerinden ödenmiş olması gerekliliği yoktur, farklı işyerlerinde prim ödemeler kapsam dahilindedir. 
 
7.İŞÇİLERİN ALACAĞI ÖDENEK TUTARI NEDİR?
 
Kısa çalışma ödeneği tutarı; sigortalının son 12 aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının %60’ı olarak belirlenir. Bu şekilde hesaplanan kısa çalışma ödeneği tutarı, aylık asgari ücretin brüt tutarının %150’sini geçemez.
Bu kapsamda, işçilerin çalışmadıkları günler için ödeme yapılacak olup, tamamen faaliyetin durdurulması halinde 1.752,40 TL ile 4.380,99 TL aralığında kısa çalışma ödeneği ödenebilmektedir.
 
8.KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ IŞVERENE Mİ YOKSA ÇALIŞANLARA MI ÖDENMEKTEDİR?
 
Kısa çalışma ödeneği, çalışmadığı süreler için işçinin kendisine ödenir.
 
9.KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ İÇİN PTT ŞUBELERİNE GİTMEM GEREKİYOR MU? 
 
İŞKUR’un bilgilendirmesine göre PTTBank’lardan ücretin alınması gerekiyor. Ödeneğin, e-devlet üzerinden belirlenecek hesaba yatması da mümkündür.
 
10.YABANCI İŞÇİLER KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ ALABİLİR Mİ?
 
İşsizlik sigortası primleri ödeyerek çalışmaları ve gerekli şartları taşımaları hâlinde yararlanabilirler.
 
11.KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ HACZEDİLEBİLİR Mİ?
 
 Kısa çalışma ödeneği nafaka borçları dışında haciz veya başkasına devredilemez.   
 
12.KRONİK HASTA VE 65 YAŞ ÜSTÜ OLAN KİŞİLER KISA ÇALIŞMADAN YARARLANABİLİR Mİ? 
 
İşyerinde kısa çalışma uygulanabilmesi için gerekli şartları taşıyan işyerlerindeki diğer işçiler gibi kronik hasta ve 65 yaş üstü olan kişiler de kısa çalışmadan yararlanabilecektir.
 
13. KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİNİN FAYDASI NEDİR?
 
Kısa çalışma ödemesi uygulamasının temel amacı istihdamın korunmasıdır. Kısa çalışma ile çalışılmayan sürelerde işçilere gelir desteği İŞKUR tarafından sağlanmaktadır.
 
14.YARIM ÇALIŞMA ÖDENEĞİNDEN FAYDALANAN KİŞİ AYNI SÜRE İÇERİSİNDE KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİNDEN YARARLANABİLİR Mİ?
 
Yarım çalışma ödeneğinden yararlanan işçinin işyerinde faaliyeti azaltma şeklinde kısa çalışma uygulanması halinde, fiilen çalıştığı dönemde yarım çalışma ödeneğinden de yararlanabilir. Ancak çalışılan günden fazla yarım çalışma ödeneği ödenemez. Bununla birlikte, faaliyetin tamamen durdurulması halinde sadece kısa çalışma ödeneği ödenir.
 
15. KISA ÇALIŞMA TALEBİ UYGUN BULUNAN BİR İŞYERİNDE İŞÇİLER NE ZAMAN ÖDENEK ALIR?
 
Kısa çalışma ödeneği, çalışmadığı süreler için işçinin kendisine ve aylık olarak ödenmektedir. Her ayın 5’inde PTT’den ödemeler yapılmaktadır.
 
16.KISA ÇALIŞMA UYGULAMASI SÜRESİNCE ÇALIŞILMAYAN GÜNLER İÇİN PRİMLER SGK’YA NASIL BİLDİRİLİR?
 
Kısa çalışma ödeneği ödenen dönemde, prim yatırılan günler için ödeme yapılma imkânı bulunmamaktadır. Kısa çalışma uygulanan işçiler adına çalışılmayan günler için SGK Aylık Prim ve Hizmet Belgesi ile eksik gün gerekçesinin “18-Kısa Çalışma Ödeneği” olarak bildirilecektir. 
 
17. KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ HAK EDİLEN İŞSİZLİK ÖDENEĞİNDEN MAHSUP EDİLİR Mİ? 
 
Kısa çalışma ödeneği olarak yapılan ödemeler işsizlik ödeneği süresinden düşülmektedir. Ancak, mahsup edilip edilmeyeceğini belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.
 
18. KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ ALIRKEN RAPOR ÜCRETİ ALINABİLİR Mİ?
Kısa çalışma ödeneği alındığı dönemde geçici iş göremezlik ödeneğinin başlaması durumunda geçici iş göremezlik ödeneğine konu olan sağlık raporunun başladığı tarih itibarıyla kısa çalışma ödeneği durdurulur. Durdurulan dönem için geçici iş göremezlik ödeneği ödenir. İşverenlerin bu durumu İŞKUR’a bildirmesi gerekmektedir.
 
19. KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ ALIRKEN SAĞLIK HIZMETLERİNDEN YARARLANILABİLİR Mİ?
 
Kısa çalışma uygulaması süresince işçilerin çalışmadıkları günler için Genel Sağlık Sigortası primleri İŞKUR tarafından SGK’ya bildirilmekte olup ilgililer ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler sağlık hizmetlerinden faydalanabilir.
 
20.KISA ÇALIŞMA UYGULAMASI YAPILIRKEN EMEKLİ OLABİLİR MİYİM, ASKERE GİDEBİLİR MİYİM? 
 
Kısa çalışma ödeneği alanların, yaşlılık aylığı almaya başlaması, herhangi bir sebeple silâhaltına alınması durumunda kısa çalışma ödeneği kesilir. Bu tarihe kadar kısa çalışma ödeneği almaya devam edilir. 
 
21. KISA ÇALIŞMA UYGULANAN SÜREDE İŞVEREN IŞTEN ÇIKARMA YAPABİLİR Mİ?
 
İşyerinde kısa çalışma uygulanan dönemde 4857 sayılı Kanunun 25/II bendinde yer alan sebepler hariç olmak kaydıyla işveren tarafından işçi çıkarılmaması gerekir.
 
22.EMEKLİ ÇALIŞANLAR KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİNDE FAYALANABİLİRLER Mİ?
Hayır. Emekli çalışanlar kısa çalışma uygulaması kapsamında ödenek alamayacaklardır.
 
23.KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİNDEN FAYDALANIRKEN YILLIK İZİN, MAZERET İZNİ, VEFAT İZNİ VB. ÜCRETLİ İZİN HAKLARIMDAN FAYDALANABİLİR MİYİM?
 
Kısa çalışmanın başladığı tarihten sonra sadece çalışılan dönem için ödeme alınacağı için sadece çalışılan günler için izin talebinde bulunulabilir. 
 
24.ÜCRETSİZ İZİNDE OLAN PERSONEL KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİNDEN FAYDALANABİLECEKLER Mİ?
 
Ücretsiz izinde olan personel ücretsiz izin dönemi boyunca kısa çalışma ödeneğinden faydalanamamaktadır. Ücretsiz izin bitiş tarihini takip eden günden başlayarak kısa çalışma ödeneğinden faydalanılması mümkündür. 
 
SERTAÇ SEDAT KÖKSAL - NAME HABER
YORUM YAZ
Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.