Sertaç Sedat KÖKSAL
Sertaç Sedat KÖKSAL
İhbar tazminatı ve iş arama izni hangi durumlarda verilir?
23 Mayıs 2016 Pazartesi / namehaber@hotmail.com - Tüm Yazılar

Çalışma yaşamına dair yerel mevzuatımıza göre iş sözleşmesi tarafları olan işçi ve işverene karşılıklı ve sürekli olarak borç yükleyen bir özel hukuk sözleşmesi olsa da, taraflardan herhangi birinin iş sözleşmesini bozmak için karşı tarafa yönelttiği irade açıklamasıyla ilişkinin sonlandırılması mümkündür.

İş hukukuna dair literatür, fesih hakkını iş sözleşmesini derhal veya belirli bir sürenin geçmesiyle ortadan kaldırabilme yetkisi veren bozucu yenilik doğuran ve karşı tarafa yöneltilmesi gereken bir hak olarak tanımlamıştır.

Bahsedilen belirli süre kavramı ise mevzuatımızda 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17ci maddesi ile nisbi emredici bir hal almıştır. Kanun metnine göre işçi veya işveren tarafın bildirim sürelerini ortadan kaldırmaları veya azaltmaları mümkün değildir; ancak sürelerin sözleşme ile arttırılabileceği ve bu artışın bir üst sınırının bulunmadığı kanunda yer almaktadır.

İŞ YASASINA GÖRE İHBAR TAZMİNATI

İş yasamızda ihbar tazminatına dair net bir tanım olmamakla birlikte; İş Kanunu’nun 17ci maddesinden yola çıkarak; belirsiz süreli iş sözleşmesini haklı bir neden olmaksızın ve usulüne uygun bildirim öneli tanımadan fesheden tarafın, karşı tarafa bu süreye dair ücret ödemesinin ihbar tazminatı olarak tanımlandığını söyleyebiliriz.

Bu tanımlamaya göre feshedilen bir iş sözleşmesinde ihbar tazminatından bahsedebilmek için iki önemli unsurun bir arada bulunması gerekmektedir.

Bunlardan ilki iş sözleşmelerinin taraflarca haklı nedenle feshedilebileceği halleri sıralayan İş Kanunu’nun 24 üncü ve 25 inci maddelerine göre bir feshin gerçekleşmemiş olması; ikincisi ise 17 nci maddede belirtilen şekilde usulüne uygun ihbar önelinin verilmemiş olmasıdır.

Haklı fesih yapıldığı durumlarda istisnai bir durum olarak bazı hallerde ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü doğmaktadır. Ortada bir haklı fesih nedeni bulunmakla birlikte, işçi ya da işverenin 26'ncı maddede öngörülen hak düşürücü süre geçtikten sonra fesih yoluna gitmeleri durumunda, karşı tarafa ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü doğacaktır.

İHBAR ÖNELİ TANINDIĞI DURUMLARA DAİR BİR UYGULAMA: İŞ ARAMA İZNİ

İhbar önelinin tanındığı durumlarda ihbar tazminatından söz etmek mümkün değildir. 4857 sayılı Yasanın 27. maddesinde bildirim süreleri içinde işverenin, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermeye mecbur olduğu, iş arama izinlerinin birleştirilerek toplu olarak kullanılabileceği, işverenin yeni iş arama iznini vermemesi veya eksik kullandırması halinde o süreye ilişkin ücreti işçiye ödeyeceği, işverenin, iş arama izni esnasında işçiyi çalıştırması halinde işçinin izin kullanarak bir çalışma karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ilaveten, çalıştırdığı sürenin ücretine yüzde yüz zamlı ödeyeceği bildirilmiştir.

İŞ ARAMA İZNİ NASIL HESAPLANMALIDIR ?

İşçi, ihbar önelin süresinin başladığı günden itibaren fesih tarihine kadar her iş günü için iş arama iznini hak edecektir. Bu izinler için dikkate alınan günler ise çalışılan iş günleri bir başka deyişe  işçinin fiilen çalıştığı iş günleridir. Fiilen çalışılmayan günler için iş arama izni verilmez. Örneğin; işçi hafta tatilinde veya resmi tatilde çalıştırılmış ise bu günler için de iş arama iznini hak etmekte olup; çalışmadığı hafta tatili, resmi tatil, ulusal bayram gibi günler için iş arama izni hak etmemektedir.

İş arama izninin toplu olarak kullanılması halinde ise ihbar önel süreleri ve haftalık çalışılan gün sayıları önem arz etmektedir. Örneğin ihbar öneli 4 hafta olan ve haftada 6 gün çalışıp 1 gün izin kullanan bir işçinin toplu olarak hesaplanacak iş arama izni hesabı aşağıdaki gibidir.

4 hafta ihbar öneli olup haftanın 6 günü çalışan bir işçinin günde 2 saat iş arama izni bulunmaktadır. Her gün iki saat olan iş arama izninin ihbar önelinin sonundan düşürülmek suretiyle kullanılması mümkündür. Yapılacak hesaplamada 6 X 2 = 12 saat haftalık iş arama izni hak edilecek; bu hak ediş ihbar öneli olan 4 haftaya kıyaslandığında toplamda 12 X 4 = 48 saat iş arama izni bulunacaktır. Bu izin de günlük çalışma süresi olan 7,5 saate oranlanacak 48 / 7,5 =6,4 sonucu olarak ihbar önelinden düşülecek süre bulunacaktır.

Sertaç Sedat KÖKSAL

Soru Görüş ve Önerileriniz İçin,

E-posta: sertack@hotmail.com

Twitter: @sertackoksal

YORUM YAZ
Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.